Hulp bij inloggen     winkelwagen
Een nieuwe lesmethode Nederlands, samengesteld aan de hand van onderzoek

Op niveau onderbouw LRN-line Een nieuwe lesmethode, met volop medewerking van docenten

Ontmoet de ‘proevers’ van lesmethode Op niveau

“Onze meelezers zijn ervaringsdeskundigen met een frisse blik

Het ontwikkelen van een nieuwe lesmethode is een uitdagend proces. Hoe zorg je ervoor dat het materiaal de spijker op zijn kop slaat? Dat leerlingen én leraren er mee uit de voeten kunnen en dat het boeit, raakt en prikkelt? Bij de ontwikkeling van de nieuwe methode voor Nederlands - Op niveau - spelen meelezers een sleutelrol. Ze proeven, schaven, testen en schrappen net zolang tot wat er ligt perfect is. “Er is niets erger dan een boek waar de leerlingen onvoldoende mee kunnen.” 

“Je kunt als methode-ontwikkelaar van alles bedenken maar docenten zien het vaak net even anders. Hoe vallen de keuzes die wij maken bij hen? Wat vinden ze van volgorde, type opdrachten en de opbouw van de methode? Door meelezers te vragen de eerste proefkaternen van onze nieuwe methode Nederlands te ‘proeven’, komen er altijd nieuwe inzichten aan het licht.” Aldus Ellen van den Broek, contentontwerper bij ThiemeMeulenhoff en degene die de grote lijnen van de nieuwe methode bewaakt. Ellen zorgt ervoor dat de meelezers hun proefkaternen krijgen, voorziet ze van vragenlijsten en voert gesprekken met ze om te horen waar het beter kan. Vervolgens bespreekt ze de verbeterpunten weer met auteurs en eindredacteur en zorgt ze dat de verbeteringen worden doorgevoerd. 

Met de poten in de klei

“De meelezers die we nu aan boord hebben, zijn allemaal docent of oud-docent,” vertelt Ellen. “Ze zijn dus ervaringsdeskundigen maar hebben – omdat ze geen auteur van deze methode zijn - wél een frisse blik op het materiaal. Dat werkt heel goed. We hebben diverse auteurs met veel ervaring en frisse ideeën. Maar als je een tijd aan een hoofdstuk hebt gewerkt, is het ook goed om iemand anders mee te laten lezen. Door meelezers die met de poten in de klei staan te laten meekijken, komen we tot het beste resultaat. Leuk om te zien ook dat iedere meelezer een eigen ‘bril’ heeft waarmee hij of zij het materiaal beoordeelt.” 

Diversiteit

Die bril is inderdaad te ontdekken bij een rondgang langs drie meelezers. Neem Linda Groot, die voor een ISK staat, een internationale schakelklas met leerlingen die net in Nederland zijn. “In mijn klas zitten allerlei niveaus bij elkaar en dat vraagt om een methode die gestructureerd, laagdrempelig en leesbaar is. Er is niets erger dan leerlingen met een boek voor hun neus waar ze onvoldoende mee kunnen. Vanuit die kaders heb ik gekeken naar de proefkaternen van Op niveau. De struikelblokken die ik voorzag heb ik dan ook doorgegeven aan Ellen. Ik heb trouwens ook gelet op diversiteit in onder meer cultuur en gender. Een voorbeeld: vaak worden methodes geschreven door vrouwen en dat zie je terug in een feminiene insteek van bijvoorbeeld de opdrachten. Het is belangrijk dat iedereen zich aangesproken voelt door een methode.” 

Cijfers of smileys

Door naar Alyssa Verhees, docent Nederlands en Duits op het Stedelijk College in Eindhoven en nu voor de eerste keer meelezer. Ze pakt het meelezen heel gestructureerd aan. “Eerst bepaal ik de plaats van het katern in het boek; hoe verhoudt dit katern zich tot de rest. Dan kijk ik hoe de vaardigheden erin terugkomen. Vervolgens bekijk ik alles in chronologische volgorde en blader ik nog eens terug. Het belangrijkste verbeterpunt bij deze meelees-ronde zat hem in de bruikbaarheid van de checklist. Deze bestond uit twee rubrics; een met cijfers en een met smileys. Die met smileys was verreweg de meest gebruiksvriendelijke. Ik heb voorgesteld om in beide rubrics smileys te gebruiken. En o ja, met die vaardigheden zat het meteen al goed: ze zijn in deze methode heel bewust als rode draad door de hoofdstukken heen verwerkt, in plaats van los.” Ellen: “Het integreren van de vaardigheden was een heel bewuste keuze en didactisch gezien best bepalend. Het was fijn om te merken dat het aansloeg bij de meelezers!” 

Drukke docenten

Alyssa lette ook op de bruikbaarheid en haalbaarheid van de opdrachten. “Kan ik als docent een opdracht als huiswerk meegeven en er dan van uitgaan dat het boek voldoende ondersteuning biedt? Of moet ik zelf nog aanvullend materiaal maken? Als docent ben je al druk zat, je wil dat een methode je ontlast en dat leerlingen zoveel mogelijk zelfstandig aan de slag kunnen.”  

Niveau

Meelezer Rob van Veen is docent en afdelingsleider op een van de vestigingen van het Petrus Canisius College en stond aan de wieg van de allereerste en meteen al succesvolle editie van Op niveau. “Ook al ben ik als auteur niet meer actief, ik voel me nog altijd heel betrokken en ik zie alle latere edities nog steeds als mijn kindjes. En je 'nageslacht' gun je het allerbeste. Ik ben dan ook buitengewoon kritisch op de methode. Het moet gewoon goed zijn. En het moet duurzaam goed zijn, dus een school moet er een tijdje mee vooruit kunnen. Ik let bij het meelezen op de haalbaarheid van alles wat bedacht is en heb daarbij logischerwijs altijd mijn eigen klas in gedachten. Ik zie vaak dat het schort aan haalbaarheid voor leerlingen en docenten. Het niveau is al gauw te hoog. Het is moeilijk om vanuit de theorie bedachte dingen over eindtermen en leerdoelen te vertalen naar haalbare en bruikbare content. Dus daar let ik altijd extra goed op.”

Zin in lezen

Fictie is Robs stokpaardje. In deze nieuwe methode Nederlands speelt fictie een grote rol dus Rob kon zijn hart ophalen. “Fictie wordt goed aangeboden als de leerlingen zin krijgen in het lezen en als fragmenten aansluiten bij hun leefwereld. Zeker voor de onderbouw moet fictie de leerling stapje voor stapje meenemen om tot een hoger level te komen. Als fictie-opdrachten te zweverig zijn, laten docenten ze links liggen en beginnen ze er niet eens aan. En als de docént er al niet aan wil beginnen, dan bereikt het de leerling al helemáál niet. Ik vond de opdrachten voor fictie bij het meelezen hier en daar te complex en lastig uitvoerbaar. Daar lag echt ruimte voor verbetering en ik ben blij dat ik met mijn feedback een steentje heb kunnen bijdragen aan een nog betere methode!”

Door: Lotte de Wit

Lesgeven in Nederlands voortgezet onderwijs lesmethode thiememeulenhoff

Onderweg naar jouw nieuwe lesmethode Nederlands

Lees meer