Hulp bij inloggen     winkelwagen
Rijksmuseum stilleven

NT2

Rijksmuseum Amsterdam: NT2-rondleidingen op maat om spreekvaardigheid te stimuleren

Thijs Gerbrandy

ThiemeMeulenhoff werkt al een aantal jaar samen met het Rijksmuseum in Amsterdam. Over en weer maken zij dankbaar gebruik van elkaars educatieve kennis en expertise. Het Rijksmuseum biedt een groot en gevarieerd aanbod aan schoolprogramma's voor het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs en ook rondleidingen specifiek voor mensen met Nederlands als tweede taal.

Scholen en instellingen als taalinstituten hebben gratis toegang tot het museum en betalen uitsluitend voor de rondleiding. 'Onze doelstelling is zo veel mogelijk bezoekers te bereiken en te verbinden met kunst en geschiedenis', zegt Thijs Gerbrandy, educator bij het Rijksmuseum. 'En dat is ook de insteek van onze NT2-rondleidingen. We willen de drempel verlagen, ook voor mensen die pas kort in Nederland zijn en voor mensen die nog weinig ervaring hebben met museumbezoek. Dat ze ervaren dat het museum ook voor hen is en dat ze nog eens terugkomen.

 

Kunst als gespreksstarter

Rijksmuseum_schilderij De doelgroep die gebruik maakt van de NT2-rondleidingen is heel divers. Gerbrandy: 'Het zijn allemaal mensen die Nederlands als tweede taal aan het leren zijn. Van statushouders die bezig zijn met inburgeren tot anderstaligen die bij een bedrijf in Nederland komen werken. De een is hoogopgeleid, de ander laagopgeleid, de een leert sneller dan de ander. Dat is voor ons als museum niet relevant: bij ons gaat het erom dat we deelnemers aan de NT2 rondleidingen stimuleren om met elkaar in gesprek te gaan en dat doen we door middel van kunst. ’Elke NT2-groep die het museum komt bezoeken, is weer anders. Het Rijksmuseum maakt de rondleidingen daarom op maat, toegesneden op de groep bezoekers.

'We werken altijd met een rode draad en een aantal thema’s, afhankelijk van het niveau en de interesse van de groep bezoekers’, zegt Gerbrandy. Die thema’s zijn altijd universeel. 'Denk aan onderwerpen als eten, wonen en kleding. Bij een stilleven met oesters, noten en brood kun je vragen stellen als ’Wat eet jij?’. Zo’n schilderij biedt veel aanknopingspunten voor een gesprek over eetgewoontes.’

 

Een veilige ruimte waarin iedereen durft te praten

Degene die de rondleiding geeft, gaat altijd op zoek naar overeenkomsten tussen de bezoekers. Hebben ze bijvoorbeeld eenzelfde beroep? Komen ze uit hetzelfde land? Gerbrandy: 'De rondleider zorgt ervoor dat iedereen in de groep kan aansluiten, zodat ze echt verbinding maken. Het doel is dat deelnemers met elkaar gaan praten, met kunst als middel om reacties uit te lokken. En altijd op een positieve manier, zodat mensen ook echt durven te praten, want het draait bij ons vooral om spreekvaardigheid.' Zelf heeft hij ook groepen rondgeleid. 'Volwassenen die net zijn begonnen me taalles en nog op niveau A1 of A2 zitten, zijn altijd eerst een beetje zenuwachtig. Heel mooi om te zien dat zij op een gegeven moment toch het gesprek durven aangaan. Je kunt heel gemakkelijk het ijs breken met wat humor, dan ontspant iedereen. Het gaat erom een veilige ruimte te creëren waarin iedereen durft te praten en fouten maken er gewoon bij hoort.'

Dagelijks leven als rode draad

Rijksmuseum stilleven ‘We kunnen verschillende thema’s kiezen, variërend van schilderkunst tot eten en drinken, handel of ons koloniale verleden, afhankelijk van het taalniveau en interesse van de groep. De rondleider heeft een tas met spullen bij zich die bijdragen aan het ervaren van de kunst. Bij een stilleven met een thema als handel kun je daarbij denken aan specerijen, zoals kaneel. Daaraan ruiken terwijl je tegelijkertijd naar het schilderij kijkt, brengt een stroom aan gedachten en associaties op gang. Je kunt daarbij de vraag stellen: ‘Hoe zou jij kaneel gebruiken?’ We willen niet continue de verschillen tussen landen of culturen benadrukken.

We zeggen dus niet: ‘Hier gebruiken we kaneel zus-en-zo; hoe doen ze dat in Syrië?’ We willen juist de overeenkomsten laten zien. Iemand uit Syrië kan wel heel goed in het Nederlands vertellen hoe hij of zij kaneel gebruikt. De rondleider kan bijvoorbeeld vragen: ‘Welke recepten met kaneel kun jij bedenken?’ En daar dan het gesprek over te voeren. Bij mode en kleding geldt hetzelfde. Neem bijvoorbeeld trouwkleding. Het is heel verleidelijk om te vragen: ‘Hoe ziet dat er bij jou uit?’ Alsof dat dan typerend is voor een heel land, of een hele cultuur. Door bijvoorbeeld te vragen: ‘Hoe zou jouw perfecte bruiloft er uit zien?’ maak je het veel persoonlijker.’

Opnoemen wat je ziet

Rondleiders zijn vrij om zelf een route door het museum te bepalen. De Nachtwacht hoort er natuurlijk bij, de rest is niet verplicht. Gerbrandy: ‘De 17e eeuw is vaak populair,net als portretten. En ook het poppenhuis is een echte publieksfavoriet. We stimuleren deelnemers van onze NT2-rondleidingen om steeds alles op te noemen wat ze zien. Dat bevordert de woordenschat. Wat zie je, welke materialen zijn gebruikt. Wat zit er in het glas dat je ziet, is het warm of koud, welke kleur heeft de wijn? We willen alles zo persoonlijk mogelijk maken.’

Begrijpelijke teksten

Rijksmuseum nachtwacht Tijdens het gratis kennisevent dat ThiemeMeulenhoff vorig jaar december organiseerde voor docenten in het NT2-onderwijs, zetten Gerbrandy en zijn collega Frederique van Reij van de afdeling Publiek & Educatie deelnemers aan het werk met het schrijven van tekstbordjes zoals die in het Rijksmuseum hangen - en dat viel niet mee. De teksten op die bordjes tellen niet meer dan 60 woorden. Gerbrandy: ‘Welke woorden gebruik je dan? Hoe pak je de kern van het werk en hou je de boodschap helder? We zijn er voor iedereen. En daar moeten we bij al onze teksten, ook die voor podcasts en audiotours, rekening mee houden.

Neem de Nachtwacht: Hoe leg je de achtergrond daarvan uit aan mensen die Nederlands als tweede taal aan het leren zijn? Welke keuzes maak je daarbij? Je moet alles zo klein en simpel mogelijk houden en toch je boodschap duidelijk overbrengen. Voor verdiepende informatie hebben we ‘Ask me’-medewerkers in het museum en natuurlijk onze app en de audiotours in 10 verschillende talen. Daarnaast geloven we echt in de kracht van onze rondleidingen: je gaat veel meer zien, het bezoek levert je veel meer op.’

Samenwerking Rijksmuseum en ThiemeMeulenhoff

ThiemeMeulenhoff en het Rijksmuseum zijn sinds 2014 educatief partner van elkaar. Dat betekent dat de museumschatten inmiddels vast onderdeel zijn van de lesmethoden geschiedenis, godsdienst, kunst- en levensbeschouwing van ThiemeMeulenhoff. Verder wordt nauw samengewerkt aan nieuwe leeroplossingen voor primair, voortgezet en beroepsonderwijs waarin leren over kunst en cultuur in en buiten de klas hand in hand gaan. Tijdens het partnerschap wordt lesmateriaal ontwikkeld en samengewerkt aan innovatieve leermiddelen en deskundigheidsbevordering. ThiemeMeulenhoff en het Rijksmuseum helpen docenten onder meer bij het toepassen van kritische denkvaardigheden in hun lessen. Ook kunnen leerlingen en studenten in het Rijksmuseum speciaal voor hen ontwikkelde rondleidingen volgen die aansluiten op het curriculum.

Thijs Gerbrandy over de samenwerking: ‘ThiemeMeulenhoff is voor ons de ideale partner om iedere leerling in Nederland in aanraking te brengen met kunst en geschiedenis. Samen met ThiemeMeulenhoff brengen wij onze kunst in de klas en de klas naar het museum. Wij hebben bijvoorbeeld samen een magazine over Rembrandt uitgebracht voor deze doelgroep. Het Rijksmuseum levert dan de onderwerpen en verhalen. Daar zit namelijk onze kracht: kunst en de verhalen. De kracht van ThiemeMeulenhoff is het uitgeven en er iets moois van maken dat naadloos aansluit op het curriculum van scholen. Zo maken we gebruik van elkaars kennis, kunde en methodes.’

Het Rijksmuseum biedt programma’s met ervaren rondleiders voor taalcursisten NT2, Internationale Schakelklassen (ISK) en deelnemers aan Stad en Taal. Meer informatie vind je hier.

Geschreven door Ida Bromberg