Hulp bij inloggen     winkelwagen
NT2 blogs en interviews

NT2 + Blogs en interviews

Docent Amayota Weewee over NT2-onderwijs

"Hou op met zeggen dat Nederlands zo moeilijk is"

“De focus ligt te veel op de arbeidsmarkt. En zowel leerlingen als docenten worden vaak onderschat.” Zo vat Amayota Weewee zijn zorgen over NT2-onderwijs samen. De ervaren docent pleit voor bezinning. “Allereerst bij beleidsmakers. En via hen bij NT2-onderwijsontwikkelaars en -uitgevers, zodat voortschrijdend inzicht ook in methodes zichtbaar wordt.”

De meeste NT2-docenten kregen de taal en gebruiken van de lage landen met de paplepel ingegoten. Niet Amayota. “Ik ben geboren en opgegroeid in het binnenland van Suriname. Nederlands was weliswaar de officiële voertaal, maar in mijn omgeving spraken we alleen Samarakkaans, ‘Saamáka’, een creooltaal. Die was totaal anders, kende de ‘r’-klank bijvoorbeeld niet. Pas op school begon ik Nederlands te leren. In het begin maakt ik van ‘ren naar de markt’ vaak ‘len naal de malkt’. Maar ik kreeg de taal al vrij snel onder de knie.”

Makkelijk je plek vinden

Amayota, die al zeven creooltalen kende, leerde naast Nederlands ook Spaans en Engels – en haalde altijd de hoogste cijfers. “Ik had talent voor talen. En hield ervan; een liefde die ik graag wilde doorgeven.” Dus volgde hij na zijn middelbare school de opleiding Docent Engels in Paramaribo, voordat de Binnenlandse Oorlog uitbrak en hij naar Nederland vluchtte. “Opeens was ik asielzoeker. Ik moest de cultuur leren kennen, aan de gebruiken wennen. Dat kostte tijd. Maar dat ik de taal op hoog niveau beheerste, hielp enorm.”

Hij ervoer wat hij nu zijn leerlingen voorhoudt – en doordat hij uit eigen ervaring vertelt, landt die boodschap extra goed: “Taal is de sleutel tot een cultuur. Als je communiceert in de voertaal, leer je de maatschappij sneller kennen, merk je meer waardering van inwoners en voel je je zekerder. Daardoor wordt het makkelijker om een leven op te bouwen in je nieuwe context.” Dat is, benadrukt Amayota, een heel andere boodschap dan die van het nieuwe inburgeringsstelsel. “Dit stelt dat nieuwkomers Nederlands moeten leren zodat ze werk kunnen vinden.”

Op het verkeerde been

“Die insteek van het inburgeringsstelsel zet migranten op het verkeerde been. Alsof kennis van het Nederlands genoeg is om een baan te krijgen. Bovendien: de implicatie dat werk automatisch tot integratie leidt is onwaar. Kijk alleen al naar de Chinezen in Nederland. Die maken niet of nauwelijks gebruik van uitkeringen. Die hebben werk. Maar de gemeenschap is ontzettend gesloten.”

Natuurlijk, erkent hij: het zal zeker helpen op de arbeidsmarkt als je Nederlands kunt. En werk kán de integratie bevorderen. “Maar de focus die het inburgeringsstelsel op de arbeidsmarkt legt, is te groot. Het mag genuanceerder: taal stelt je in staat om je in de héle samenleving beter te bewegen. En misschien is het ook wel genoeg om te zeggen: ‘Als je hier wilt en mag wonen, dan moet je de voertaal leren. Zoals de ontvangende samenleving haar best moet doen om je daarbij te helpen.’ Volgens mij vindt iedereen dat normaal.”

Net zo verliefd

Het risico van het nieuwe inburgeringsstelsel is dat NT2-docenten en -methodes zich nu extra gaan richten op de werkvloer. “Moeten ze niet doen”, zegt Amayota. “Laat nieuwkomers in plaats daarvan juist zien hoe zij taal op álle maatschappelijke vlakken kunnen gebruiken.” En dat is niet zijn enige tip. “Verkondig nooit aan leerlingen dat Nederlands heel moeilijk is om te leren. Veel NT2-docenten doen dat wel. Leerlingen geloven dat vervolgens en gaan zich ernaar gedragen. Terwijl het gewoon niet waar is.”

Nederlands ís niet moeilijk, stelt Amayota. “Als je het overal om je heen hoort en ziet, is het zelfs heel makkelijk om te leren. Zeker met positieve, inspirerende begeleiding.” Dat is wat een NT2-docent moet zijn, vindt hij: een begeleider, een gids. “Mijn leerlingen moeten zelf het pad belopen, maar ik kan ze wel de weg wijzen en enthousiasmeren. Ik draag niet alleen kennis over, ik laat ze niet alleen oefenen, maar ik maak de lessen ook vrolijk, zing liedjes, maak dansjes. Zo neem ik ze mee. Zo laat ik ze net zo verliefd worden op de taal als ik zelf ben.”

Massale onderschatting

“In het Nederlandse NT2-onderwijs zie ik de neiging om de lat te laag te leggen. ‘Maak het maar niet te moeilijk voor ze.’ Ik kan daar slecht tegen, zeker als vanuit die gedachte incomplete kennis wordt overgedragen. Zo lees ik in lesmateriaal voor beginners wel eens ‘dat de persoonsvorm nooit aan het begin van de zin komt’. Aantoonbaar onjuist.” Natuurlijk weet hij dat het idee is om die regel later aan te vullen; om de kennis aan scherpen. Maar hij ziet liever dat de kennis meteen compleet wordt aangeboden, hoe ingewikkeld ook.

“Het is de taak van docenten om wat moeilijk lijkt voor leerlingen toegankelijk te maken. Om bij elke klas en iedere leerling te kijken welk niveau passend is. En om hen uit te dagen. Als je die rol bij ze wegneemt, neem je docenten niet serieus. En loop je het risico dat leerlingen massaal onderschat worden.” Dat risico is extra groot omdat veel migranten zichzélf onderschatten na aankomst in Nederland. “Als je in een heel ander land komt, voel je je al gauw onzeker en onkundig, hoe sterk en slim je eigenlijk ook bent.”

Slim, mooi, sterk

Amayota ziet het als zijn taak om zijn leerlingen “als een vriend, een makker, een leuke opa” te wijzen op hun kracht. “Ik zeg ze: ‘Onthoud deze drie zinnen: je bent slim, je bent mooi, je bent sterk.’ Als ze protesteren, herinner ik ze aan hun verleden. Aan de hoge functie die ze ooit hadden in hun land van oorsprong, bijvoorbeeld. Of aan hun vlucht. Zo geef ik les aan een vrouw die pas 13 was toen ze in haar eentje uit Eritrea vertrok, als kind onderhandelde met mensensmokkelaars en via allerlei omzwervingen in Nederland belandde. Zoiets kun je niet als je niet heel sterk en slim bent.”

Goede NT2-docenten, zegt Amayota, helpen hun leerlingen ook om de Nederlandse gebruiken te begrijpen. “Zelf zei ik bijvoorbeeld lang ‘nee’ als collega’s vroegen ‘of ik ook koffie wilde’. Ik hou nu eenmaal niet van koffie. Pas toen ik uit balorigheid toch eens ‘ja’ zei, kreeg ik door dat ‘koffiedrinken’ op de werkvloer niet draait om wat je in je bekertje doet – koffie, thee of iets anders – en zelfs niet of je dat leegdrinkt. Het gaat erom dat je even informeel met elkaar praat. Zo word je deel van de groep. Dat soort mores staat niet in boeken, maar is wel handig om te weten. Zo vinden nieuwkomers sneller hun plek in Nederland.”

Amayota WeeweeAmayota Weewee werd geboren in Suriname, volgde de opleiding Docent Engels in Paramaribo en vluchtte in 1990 naar Nederland. Hier deed hij de opleiding Nederlands. Sinds 1998 is hij NT2-docent en af en toe mbo-docent Nederlands. Lang gaf hij alleen les aan volwassenen – van groepen tot privéstudenten. Maar sinds kort werkt hij ook met kinderen, in loondienst bij de ISK Wereldschool in Waalwijk. “Ik had nooit gedacht dat ik dat zó leuk zou vinden. Maar het staat met stip op 1.” Amayota gebruikt diverse methodes in zijn lessen, waaronder IJsbreker+  van ThiemeMeulenhoff.