Hulp bij inloggen     winkelwagen
NT2 blogs en interviews

NT2 + Blogs en interviews

Docent/ontwikkelaar Thomas Stam over NT2+

"Met deze methode leer je het échte Nederlands"

Expats, studenten, universiteitsmedewerkers, inburgeraars. Thomas Stam geeft les aan allerlei soorten cursisten. “Maar allemaal zijn het volwassen anderstaligen die zo snel en goed mogelijk Nederlands willen leren.” Hij gebruikt daarvoor Code+, een methode van ThiemeMeulenhoff die hij helpt door te ontwikkelen. “De focus moet eerst op inhoud liggen. Daarna pas op grammatica.”

Waarom hij docent Nederlands als Tweede Taal (NT2) is? “Onder meer door mijn fascinatie voor taalverwerking. Daar ging mijn master neurolinguïstiek ook over.” Tijdens die studie werkte hij een tijdlang in een revalidatiecentrum, waar hij mensen diagnosticeerde die na niet-aangeboren hersenletsel geen taal meer konden gebruiken. “Heel interessant, maar ik vond het ook verdrietig om steeds te zien dat patiënten hun taalvermogen kwijt waren. Liever zag ik hoe volwassenen een nieuwe taal aanleerden. Toen één van mijn patiënten zijn tweede taal – Nederlands – verloren bleek, vond ik dat zo intrigerend dat ik naar Nederlands als Tweede Taal ben gaan googelen. Daar ontstond het idee om docent Nederlands voor anderstaligen te worden.”

Dieper doorgronden

Hij begon in 2017 als zelfstandige NT2-docent bij de Vrije Universiteit (VU) van Amsterdam. “En ik bleek het hartstikke leuk te vinden. Ook omdat dit werk me dwingt mijn eigen taal dieper te doorgronden. Waarom gebruiken we woorden of zinnen op een bepaalde manier; waarom zeggen we bijvoorbeeld ‘wacht even’ in plaats van ‘wacht’? Dát we het zo doen is voor ons vaak vanzelfsprekend. Maar voor anderstaligen roept het vragen op.” Hij vindt het mooi om daarop antwoorden te zoeken, zegt hij. “Om na te denken over mijn taalgebruik, de culturele invloeden daarop, en met een goede uitleg iemands verwarring te ontwarren.”

Taal opent de deur naar een nieuwe wereld, stelt Thomas. “Het helpt je om contact te leggen met gebruikers van die taal, hen beter te begrijpen en jezelf te uiten. Door taalkennis kun je makkelijker meedoen aan de samenleving. Ik vind het heel fijn daaraan bij te dragen.” Toch stapte hij enkele maanden uit het docentvak. “Ik kon in 2020 als specialist aan de slag bij Defensie. Militair zijn, dat leek me wel spannend in tijden van de pandemie! Voortvarend begon ik aan het traject. Maar voor ik goed en wel begonnen was, merkte ik dat ik het docentschap miste.”  

Schat aan materiaal

“Bij de VU mocht ik terugkeren – nu in loondienst. Ik geef hier ongeveer de helft van de tijd NT2-les. De rest besteed ik aan de ontwikkeling van NT2-lesmateriaal. Dat laatste vereist dat ik me verdiep in didactiek, wat me nieuwe ideeën biedt als docent. Tegelijkertijd ontwikkel ik mijn didactische inzicht door les te blijven geven.” De VU maakte hem onder meer medeverantwoordelijk voor de herziening van ThiemeMeulenhoffs NT2-methodes IJsbreker+ en Code+.  “Ik heb wel eens eerder meegeholpen met zo’n herziening. Maar toen voerde ik alleen veranderingen door. Nu help ik te beslissen wat er anders moet.”
 
Zelf gebruikt hij Code+ in zijn lessen. Die methode vindt hij – net als IJsbreker+ – “heel compleet en doordacht, met een duidelijk doel: cursisten zo snel én duurzaam mogelijk de taal bijbrengen.” Het lesmateriaal slaagt hier volgens hem onder andere in door steeds op het juiste moment nieuwe woorden en taalregels te introduceren, oude te herhalen en uitstekende spreek-, lees- en luisteroefeningen te geven. “Die oefeningen zijn gekoppeld aan een schat aan video- en audiobestanden, waarin cursisten authentiek taalgebruik horen. Zo leren zij het échte Nederlands.”

Plezier door interactie

“De focus van de NT2+-methodes ligt eerst op de inhoud, daarna pas op grammatica”, zegt Thomas. “Terecht, want het allerbelangrijkst is dat cursisten weten uit te drukken wat ze wíllen uitdrukken. Pas daarna kunnen ze kijken of ze bijvoorbeeld het juiste lidwoord gebruiken.” Positief vindt hij ook dat interactie centraal staat in de NT2+-methodes. “Interactie, bijvoorbeeld in de vorm van rollenspellen, leidt tot gezamenlijke verantwoordelijkheid van cursisten om hun leerdoelen te bereiken. Hierdoor krijgen ze daar nog meer plezier in. En meer plezier leidt vaak tot betere resultaten.”

Wie als docent de meeste impact wil behalen, doet er volgens Thomas slim aan altijd de opbouw van de methodes volgen. “Als het hele NT2-team dat doet, heeft dat een extra voordeel”, zegt hij. “Als je dezelfde basisaanpak hebt, kun je makkelijker elkaars lessen overnemen.” Los van die basis kunnen docenten wel eigen accenten plaatsen. “Zo probeer ik onderwerpen zo actueel en prikkelend mogelijk te houden. Bij een discussie kan ik cursisten bijvoorbeeld opdelen in voor- en tegenstanders van duurzame energie. Maar dat is nogal droog en levert zelden gepassioneerde gesprekken op. Liever prikkel ik ze met een controversiëler thema, zoals Zwarte Piet of de boycot van de Olympische Spelen in China.”     

Buitenschools uploaden

Volgens Thomas zijn de theorie en opdrachten in Code+ en IJsbreker+ vrij tijdloos. “Slechts heel soms is iets niet helemaal up to date meer. Op dit moment bijvoorbeeld tekstjes over Jules Deelder en Peter R. de Vries. Daar moet je dan dus iets bij vertellen of schrijven.” De NT2+-methodes krijgen geregeld een herziening, ook om dit soort onderwerpen te actualiseren. “We kijken dan bovendien of alles nog wel bij de tijdgeest past. Voor de komende edities pakken we bijvoorbeeld de filmpjes aan. Kleren, kapsels en mobieltjes zijn daarin echt té jaren negentig. Net als het formele taalgebruik van kinderen naar ouders.”

“Herzieningen draaien niet alleen om inhoudelijke actualisering”, zegt Thomas. “Er komt ook meer aandacht voor transfer van lesstof in de echte maatschappij; voor buitenschoolse taalopdrachten.” Hij verwijst naar de nieuwe Wet inburgering. “Het is nu extra belangrijk voor cursisten om te bewijzen dat ze hun taalvaardigheden kunnen toepassen in de samenleving. Zij moeten de uitvoering en resultaten van hun buitenschoolse opdrachten zoveel mogelijk uploaden in hun digitale ‘taalportfolio’. Daarmee kunnen ze aan de gemeente laten zien hoe goed ze bezig zijn en wat ze al kunnen in het Nederlands.”   

Bij de hand

Thomas denkt ook dat er meer ‘gestuurde productieoefeningen’ in Code+ mogen komen. “Als tussenstap tussen oefeningen waarin cursisten zich bepaalde woorden eigen maken en oefeningen waarin ze die woorden verwerken in een eigen tekst. Stel bijvoorbeeld dat je ze een instructie wilt laten maken en uitspreken. In een gestuurde productieoefening neem je ze dan eerst even bij de hand; je laat ze zien hoe ze zo’n instructie stap voor stap kunnen opstellen. Pas daarna laat je het hen zelf doen. Zo blijven kennis en vaardigheden nóg beter hangen. En dat is uiteindelijk onze bedoeling.”  

Lees ook de NT2-lesbrief ‘Feedback op taalvorm’ die we met Thomas ontwikkelden. En ben je benieuwd naar ‘Code+’ of de andere NT2+-methodes van ThiemeMeulenhoff? Kom meer te weten.

 

 

Thomas Stam werkt sinds 2017 als NT2-docent bij VU-NT2 van de Vrije Universiteit Amsterdam. Ook was hij vanuit dit instituut medeverantwoordelijk voor de herzieningen van de methodes IJsbreker+ en Code+ van ThiemeMeulenhoff.