Lock Digitale leeromgeving winkelwagen
Intro onderbouw

Formatief evalueren met Intro

Wat is formatief evalueren?

Formatief evalueren betekent dat je een leerproces niet alleen aan het eind beoordeelt, bijvoorbeeld met een (speel)toets en een cijfer, maar dat je het proces gaandeweg voortdurend evalueert. Een eindtoets over een leerstofonderdeel (ook wel summatief toetsen genoemd) kijkt terug: hoe heeft de leerling het gedaan? Het leerproces is op dat moment afgelopen. Deze vorm van toetsen draagt dus als zodanig niet bij aan het leerproces zelf.

Formatief evalueren kijkt vooruit: het bevraagt docent en leerling over de stand van zaken van het leren en over wat er nodig is om het vervolg van het leerproces te stimuleren. Daarmee krijgt de docent tools in handen om de leerling te helpen en de leerling krijgt inzicht in zijn leren en wordt daarmee eigenaar van zijn leerproces.

Intro

Meer weten over Intro onderbouw?

Bekijk de methode

Hoe kan ik formatief evalueren met Intro?

Intro biedt in elke module structureel formatief evalueren in de muziekles aan. Bekijk de onderdelen hieronder of download het overzicht.

Bij de start van de module met de drieslag Wat kun je al? – Wat weet je al? – Wat ga je doen? Daarmee bepalen leerling en docent waar ze staan bij het begin van de module en wat er nodig is bij deze module aan vaardigheden en kennis.

Bekijk de volgende stap

Bij de onderdelen Voorbereiden en Uitvoeren controleert de leerling met een korte checklist of hij op koers ligt en kan er zo nodig nog extra uitleg of oefening zijn.

Bekijk de volgende stap

Bij het onderdeel Presenteren denkt de leerling na over zijn aanpak en formuleert hij voor zichzelf aandachtspunten bij het presenteren.

Bekijk de volgende stap
Formatief evalueren | ThiemeMeulenhoff

Aan het eind van elke module reflecteert de leerling op zijn vaardigheden, kennis en op zijn eigen werk- en leerproces. Hierbij bevragen leerlingen regelmatig ook elkaar en geven ze elkaar tips. De docent kan zijn beoordeling baseren op dezelfde reflectiecriteria als de leerling en indien gewenst daar nog steeds een cijfer aan koppelen.

Download het volledige overzicht

Trend op scholen: minder toetsen voor een cijfer

(Uit NRC 19-01-2019)

De huidige toetspraktijk draagt niet bij aan de kwaliteit van het onderwijs, oordeelde de Onderwijsraad in december 2018. Dat geldt voor alle onderwijssectoren. Er wordt te vaak getoetst met gesloten vragen (kwantitatief) en te weinig met een mondelinge overhoring, presentatie of werkstuk (kwalitatief). Volgens de Raad moet er ook meer formatief worden gewerkt.

Voor formatief leren is geen eenduidige definitie. Het gaat erom dat leerlingen leerdoelen stellen, en de leraar in de gaten houdt hoe het met de voortgang staat. Sommige scholen organiseren dat door een keer per week een gesprek te voeren met leerlingen over de lesstof, op andere scholen vragen leraren er klassikaal naar. Leerlingen krijgen geregeld feedback over wat wel en niet goed gaat, zodat ze zelf verder kunnen leren, al dan niet met begeleiding. Vaak – niet altijd – gaat het gepaard met minder toetsen voor een cijfer.

Er heerst nog veel verwarring over het onderwerp. Dat zit al in de benaming: sommige scholen noemen het ‘formatief evalueren’, andere ‘ontwikkelingsgericht leren’. Of iets formatief is, hangt er vooral vanaf hoe leraren gebruikmaken van informatie over het leerproces van hun leerlingen, en hoe zij feedback krijgen. Bij formatief gaat het om groei, het proces, in plaats van het eindresultaat. Al wil je op gezette momenten natuurlijk weten waar een leerling staat, zoals bij de diplomering.

Bij formatief toetsen test je niet de kennis van dat moment maar de ontwikkeling van de leerling ten opzichte van zijn of haar eerdere capaciteiten. Het aantal cijfers dat een leerling per vak, per leerjaar krijgt, gaat daardoor flink omlaag in vergelijking met de gebruikelijke, summatieve, toetspraktijk. Het vreemde aan de huidige toetspraktijk is dat veel scholen niet nadenken over de vraag waarom ze eigenlijk toetsen. Toetsprogramma’s moeten op die vraag gericht zijn. Bijvoorbeeld: ben je een havo- of een vwo-leerling? Je moet je afvragen welke beslissing je moet nemen en welke informatie je daarvoor nodig hebt. Het probleem is dat het op veel scholen aan toetsdeskundigheid ontbreekt.

Lees het volledige artikel