Lock Digitale leeromgeving winkelwagen
Blogs mbo ThiemeMeulenhoff

Blogs Voor het mbo

De waarde van ontwerpen in het onderwijs

Marc de Vries - Hoogleraar Technische Universiteit Delft

Waarom zou een mbo-er iets moeten weten over ontwerpen? Sterker nog, waarom zou in het algemeen iemand die zelf niet beroepsmatig gaat ontwerpen, iets van ontwerpen moeten weten? En wat is ontwerpen eigenlijk?

Bij ontwerpen komt van alles bij elkaar. Ontwerpen kan een manier zijn om nieuwe kennis op te doen. Door iets te ontwerpen leer je op een rijke en wendbare manier hoe de werkelijkheid zich gedraagt. Er is geen betere manier om goed inzicht te krijgen in wat zinken, zweven of drijven bepaalt, dan door een boot te ontwerpen en te testen. Maar ook een begrip als ‘systeem’ begrijp je het beste als je aan den lijve ervaart hoe alles op elkaar ingrijpt en elkaar beïnvloedt. Je moet namelijk rekening houden met al die relaties. Ook kennis die je al bezat en toepast om tot een ontwerp te komen, wordt door dat ontwerpen verder verdiept en verrijkt.

Technologische geletterdheid

Ontwerpen leert je ook omgaan met de sociale factoren van techniek. Of een product een succes wordt of niet, is niet alleen een kwestie van alle schroeven en moeren op de juiste plaats zetten. Het product moet bijvoorbeeld ook mensen aanspreken, goed te gebruiken en niet te duur zijn, maar mag er ook niet te goedkoop uitzien. Bij het ontwerpen verdiep je je in de wereld van de gebruiker. Daardoor leer je veel over de relatie tussen technologie, mensen en de samenleving. Je ontwikkelt empatisch vermogen en dat is in de technologie belangrijker dan veel mensen zich realiseren. Inzicht in hoe technologie en samenleving elkaar beïnvloeden noem je ook wel ‘technologische geletterdheid’. Ontwerpen bevordert dat.

Stimuleren van creativiteit

Prikbord met briefjeOntwerpen stimuleert creativiteit. Je probeert een oplossing te bedenken voor een praktisch probleem. Het vinden van één mogelijke oplossing vraagt al creativiteit, maar als je tot de beste oplossing wil komen, zul je meerdere mogelijkheden moeten bedenken en dat is een nóg grotere creatieve uitdaging. Iedereen kan dat, want iedereen heeft wel een zekere mate van creativiteit.  

Creativiteit is niet alleen belangrijk voor ontwerpen, maar voor het hele leven. Ontwerpen is een geschikte manier om creativiteit in mensen aan te wakkeren. Je kijkt met andere ogen om je heen en ziet allerlei mogelijkheden om dingen te verbeteren. Je neemt ze niet meer vanzelfsprekend aan, maar realiseert je dat dingen ook anders hadden kunnen zijn, beter.

Niet te vergeten: ontwerpen is gewoon leuk en spannend. Het gevoel van succes dat je hebt als jouw ontwerp het ineens blijkt te doen is onvergetelijk. Je bent er helemaal bij betrokken, met hoofd, hart en handen. Dat geldt dubbel als je het ook samen doet en dat gebeurt vaak bij ontwerpen. In dat samenwerken zit trouwens ook een waarde van ontwerpen: je moet als team goed op elkaar ingespeeld zijn om samen tot één beste oplossing voor een ontwerpprobleem te komen. Verschillende groepsleden hebben verschillende sterke kanten en die kunnen in de groep elkaar aanvullen en versterken.

Kortom, leren ontwerpen heeft een waarde die niet vastzit aan een bepaalde opleiding of specifi ek beroep. Ook en misschien vooral in het mbo is het zinvol om te leren ontwerpen. Ontwerpen doen we allemaal, omdat we op allerlei manieren situaties tegenkomen die anders en beter kunnen. Dat kan in een productieproces, bij het onderhouden en repareren van producten, in het erover communiceren, en natuurlijk ook bij het ontwerpen van producten zelf. Veel plezier dus als je zelf gaat ontwerpen!

Direct aan de slag in de klas met ontwerpend leren?

Er staan drie lesbrieven voor je klaar over onderzoekend, ontwerpend en ondernemend leren.
Naar de lesbrieven