Hulp bij inloggen     winkelwagen
Blogs mbo ThiemeMeulenhoff

Blogs Voor het mbo

'Maatwerk is de toekomst van mbo-onderwijs'

‘Ik heb jarenlang als verpleegkundige gewerkt’, zegt Jeanet van Schaik. ‘Nu leid ik met veel plezier anderen op voor dit prachtige vak.’ Dat doet ze als docent van BOL- en BBL-klassen op het Dulon College, onderdeel van ROC A12. Samen met collega’s, zoals Anne Lam, vernieuwt ze daar sinds kort het mbo-onderwijs. ‘Dat was al goed. Maar het kan nóg beter.’
ThiemeMeulenhoff

Wat is er precies nieuw aan jullie onderwijs?

Jeanet: ‘Dat we sinds september 2020 voor iedereen een gepersonaliseerd leerpad mogelijk maken. En dat wij daarbij als docenten nog maar weinig klassikaal en vooral coachend optreden, met studentgerichte feedback en tips. Ons streven is dat studenten die dat willen en kunnen zelfstandiger leren, op basis van zelfgeformuleerde leervragen. Dat ze hun eigen route door het onderwijsprogramma kiezen. En dat zij zich vaker lesstof eigen maken naar aanleiding van wat zij tegenkomen op hun stage of werk. Zij doen dan just in time kennis en vaardigheden op; precies wanneer zij die nodig hebben.’

Anne:
‘Wie het standaardcurriculum volgt, krijgt bijvoorbeeld pas in het laatste jaar les over palliatieve zorg. Voor een BBL-student die vanaf het eerste jaar al in een hospice werkt, is het onhandig om zo lang te moeten wachten. Die student krijgen nu de mogelijkheid om al aan het begin van de opleiding kennis en vaardigheden op te doen over palliatieve zorg. Het lukt ons niet bij iedereen om steeds weer dit soort maatwerk te leveren. Maar we proberen het wel. En we merken aan studenten dat zij het waarderen dát we dit proberen. Dat we hen naar een “latere” module verwijzen of andere informatiebronnen aanreiken.’

Worden docenten er net zo blij van?

Jeanet: ‘Het overgrote deel wel. En de rest zal denk ik snel volgen. Ook omdat we elkaar goed helpen als docenten. Deze vernieuwing is al vanaf de eerste oriënterende gesprekken een gezamenlijk project. We vertellen elkaar vrijuit wat we denken, wat we proberen, wat lukt en wat niet. Dat doen we in de wandelgangen of bij het koffiezetapparaat én tijdens formele evaluatiemomenten. Het is belangrijk continu in gesprek met elkaar te blijven – ook over de koers van specifieke studenten. Alleen door als docententeam samen te werken, kunnen we onze studenten maatwerk bieden.’

Anne:
‘Die samenwerking impliceert ook kennisdeling. Als docenten moeten we enige kennis hebben van elkaars vakken én weten waar de student verdieping kan vinden. Flexibiliteit is een vereiste: het vermogen om buiten de grenzen te kijken van ons eigen specialisme én mee te bewegen met de koers van studenten. Dat is de toekomst van mbo-onderwijs. Sommigen vonden dit direct al een feestje, zoals Jeanet en ik. Anderen volgen later. Maar omdat iedereen is al sinds de start betrokken is bij dit veranderproces, hebben we nu geen gebrek aan draagvlak. Dat was anders een flink obstakel geweest.’

Zijn er wel andere obstakels naar succes?

Jeanet: ‘Sommige studenten vinden de vrijheid om zelf hun koers te bepalen best overweldigend. Die kunnen daar zo van schrikken dat ze afhaken. Ter geruststelling wijzen we hen erop dat ze ook gewoon het standaardcurriculum mogen volgen. Maar we dagen hen wel uit tot zelfstandigheid. Bijvoorbeeld door oefenopdrachten te geven waarvoor ze in hun stage- of werkpraktijk zelf dingen moeten uitzoeken. Deze opdrachten koppelen we aan theorie, die ze hierdoor meteen toepassen. Dat werkt: we hebben nog nooit studenten gehad die zo snel met zulke goede resultaten oefenopdrachten maakten.’

Anne: ‘Lang niet alle studenten weten meteen hoe ze een computer moeten gebruiken. Dat geldt vooral voor de volwassen studenten in BBL-klassen. Wij leren hun hoe ze een e-mail moeten sturen, hoe Word of PowerPoint werkt. Noodzakelijke skills, want ons onderwijs is hybride: naast fysieke lessen om praktijkvaardigheden te oefenen bevat het veel e-learning. Zo gebruiken we voor niveau 2 de online omgeving van ThiemeMeulenhoff. Studenten kiezen hierin zelf in welk tempo en welke module ze opdrachten doen. En docenten zien direct met welke opdrachten studenten moeite hebben, zodat ze op tijd kunnen bijspringen. Ideaal.’

Gebrek aan gewenning is dus het grootste obstakel?

Anne: ‘Ja – of het nu gaat om zelfstandig en digitaal leren of aan onderwijs an sich. Sommige studenten hebben al meer dan twintig jaar geen les gehad! Het kost zo tien à vijftien weken om die mensen weer in de leerstand te krijgen. We beginnen daarom klein. Bijvoorbeeld door ze eerst een paar modules te tonen, niet meteen alles – met de studieloopbaanbegeleider als coach op de achtergrond. We willen niet dat ze in paniek raken en vroegtijdig afhaken.’

Jeanet: ‘Als opleiding vinden we het fijn als zorginstellingen mensen heel zorgvuldig screenen voordat ze hen aannemen en naar onze BBL-opleiding sturen. Maar de tekorten in de zorg zijn tegenwoordig zo hoog dat sommige instellingen voor ons gevoel nét iets te snel een keus maken. Dat is jammer, want ondanks een maatwerktraject vertrekken er dan alsnog studenten van de opleiding. En daarmee uit de zorg.’

Anne: ‘Overigens is corona nu ook een obstakel voor goed mbo-onderwijs. Studenten ervaren door de pandemie meer stress, zijn extra aangewezen op online onderwijs en kunnen niet altijd naar de fysieke lessen die we nog wel geven. Als opleiding hebben we ook enkele leuke projecten moeten cancelen. Bijvoorbeeld bezoeken van cliëntgroepen aan onze school of van onze studenten aan zorginstellingen in de buurt. Dat contextrijke leren, waarbij we samenwerken met partijen uit de wijk, vinden we heel belangrijk. Hopelijk kunnen we daar binnenkort weer mee verder!’

Jeanet van SchaikJeanet van Schaik werkte tussen 1989 en 2002 als verpleegkundige, behaalde in 1993 in één jaar een lerarengraad (versneld vanwege haar ervaring) en begon in 2000 als docent op het Dulon College. Hier is ze nu – naast docent, studieloopbaanbegeleider en coach – ook coördinator van het zorgonderwijs, samen met twee collega’s.

 

 

 

Anne LamAnne Lam studeerde pedagogiek, deed een lerarenopleiding en belandde in 2016 als stagiaire op het Dulon College. Nu is ze docent Zorg & Welzijn BOL & BBL, Studieloopbaanbegeleider Helpende Zorg en Welzijn & Dubbelkwalificatie VIG/MZ, Assessor, BPV-begeleider en Coach in de leertuin.

Ontvang automatisch een berichtje als er nieuwe blogs of lesbrieven online staan!

Aanmelden voor de nieuwsbrief

Altijd als eerste de nieuwste in je inbox?