Auteurs: Kees de Baar, RPCZ
Didactische uitgangspunten versterkt
Meer dan 10 jaar geleden maakte de methode Leeslijn haar entree in het Primair onderwijs. En inmiddels heeft Leeslijn een stevige plaats in het Nederlandse Primair onderwijs en speciaal onderwijs verworden. Maar na al die jaren werd het tijd voor een herziening.
De methode is aangepast aan de wensen en de opmerkingen van een grote groep gebruikers. Ook speelt de herziene Leeslijn in op actuele ontwikkelingen in het (lees)onderwijs. De didactische uitgangspunten van Leeslijn hebben zich in de praktijk ruim bewezen en zijn in de herziening daarom niet aangepast, maar juist versterkt.
Met behoud van deze uitgangspunten in combinatie met verbeteringen en uitbreidingen, verschijnt nu een compleet herziene Leeslijn die zich kenmerkt door:
- een complete leesmethode met een doorgaande lijn van groep 1 t/m 8
- kindgericht, adaptief onderwijs door twee leerwegen
- een complete lees-taaloplossing voor groep 1 t/m 3
- echte leesboeken voor elke stap in de leesontwikkeling
- leerkrachtvriendelijke en duidelijke handleidingen
de didactische uitgangspunten zijn versterkt
de gebruiksvriendelijkheid is vergroot
er zijn meer lesmaterialen voor groep 1-2
Leeslijn biedt inhoudelijke uitbreiding voor groep 1-2
er is software voor groep 1-2 en 3 ontwikkeld
Leeslijn heeft aandacht voor taal en spelling in groep 1 t/m 3
de leesseries zijn uitgebreid
voortgezet lezen is uitgebreid tot en met groep 8
Leeslijn heeft een nieuwe en frisse vormgeving gekregen
Voorbereidend lezen
Leesfase 1: Kennismaken met geschreven taal (spelen met letters)
Leesfase 2: Ervaringen opdoen met geschreven taal (onzin woorden maken)
Leesfase 3: Met hulp geschreven taal gebruiken (woorden namaken)
Aanvankelijk lezen
Leesfase 4: Zelf woorden maken en lezen (basisniveau)
Leesfase 5: Steeds moeilijker woorden lezen (AVI 1 - 4)
Voortgezet lezen
Leesfase 6: Steeds moeilijker zinnen lezen (AVI 5 - 7)
Leesfase 7: Leren voorlezen: expressief lezen (AVI 8 - 9)
Leesfase 8: Functioneel lezen: verbreding, verdieping en herhaling (AVI 9+)
De taal- en leesontwikkeling van jonge kinderen wordt het meest gestimuleerd in herkenbare situaties. Leeslijn speelt daarom in op de belevingswereld van kinderen. Aan de hand van levendige personages gaan de kleuters op onderzoek uit: ze gaan naar de dokter, maken kennis met het verkeer en verzorgen dieren. Zo ondernemen ze een scala aan lees-taalactiviteiten. Aspecten als luisteren, begrijpen, uiten, spreken en woordenschatuitbreiding komen daarbij uitgebreid aan bod. De spelletjes Beeldwijs, Woordwijs en Klankwijs zijn specifiek gericht op de beginnende ontwikkeling van het lees- en taalbewustzijn van de kinderen.
In groep 3 beginnen de leerlingen met aanvankelijk lezen. De leesvaardigheden kunnen dan per kind aardig uiteenlopen. Leeslijn ondervangt deze verschillen met twee leerwegen: Leespad en Leesweg. Leespad is bedoeld voor de snelle leerlingen; zij gaan zonder al te veel instructie zelfontdekkend aan de slag. Leesweg neemt kinderen die meer begeleiding en extra instructie nodig hebben bij de hand. In de leespromotielessen ondernemen de kinderen gezamenlijk allerlei leuke activiteiten ter bevordering van het lees- en luisterplezier.
De werkwijze van groep 3 wordt doorgezet in groep 4 en verder. Ieder kind krijgt leesonderwijs op zijn of haar eigen niveau. Vanaf groep 4 is er binnen de leesmethode veel ruimte voor technisch lezen. De moeilijkheidsgraad wordt opgebouwd, totdat in groep 6 AVI 9 is bereikt. Dan komt het moment om de opgedane vaardigheden te consolideren en zo te voorkomen dat kinderen achteruitgaan. Voor de bovenbouw is nu speciaal lesmateriaal beschikbaar, waarmee de leerlingen zelfstandig hun technische leesniveau kunnen onderhouden. Dit materiaal gaat onder meer in op teksten met een bijzondere opmaak, zoals krantenberichten, en op de leestechnische aspecten van informatieve teksten.
Leeslijn is duidelijk en helder opgebouwd en omvat per jaargroep lesmateriaal voor 36 weken. In overzichtelijke projecten of blokken komen alle aspecten van taalontwikkeling aan de orde.
Het pakket voor groep 1-2 omvat zes kleuterprojecten van elk zes weken. De kinderen doorlopen daarbij de eerste drie leesfasen en – afhankelijk van het kind – mogelijk de vierde leesfase. Náást de projecten biedt Leeslijn nog tal van ideeën voor project-onafhankelijke taal- en leesactiviteiten.
Bij groep 3 bestaat Leesweg uit drie blokken van twaalf weken. Elk blok heeft een eigen specifiek aanbod, zoals: basiswoorden, korte klinkers en medeklinkers, lange klinkers en tweetekenklanken, en eenvoudige eenlettergrepige woorden. Leespad is ingedeeld in de blokken a, b, 1, 2 en 3. Een blok neemt ongeveer 2 maanden in beslag. De kinderen bereiken hiermee het streefdoel van AVI-niveau 3 of hoger.
Al het lesmateriaal van Leeslijn volgt de fasenindeling en is dus in te zetten op het moment dat een kind daaraan toe is. Om dit moment te kunnen bepalen beschikt de leerkracht over allerlei ondersteunend materiaal, van achtergronden bij de methode en uitgewerkte week- en lesmodellen tot observatie- en toetsmateriaal.
De leer- en leesboekjes, spelletjes en werkschriften zijn duidelijk vormgegeven en goed op elkaar afgestemd. Ook kent Leeslijn een uitgebreid en overzichtelijk naar leestechnisch niveau geordend leesfonds. Door de nieuwe gebonden uitvoering gaan de boekjes lang mee.
Leeslijn herzien is een complete methode voor groep 1 tot en met 8. De methode blijft kindgericht en voor de groepen 1, 2 en 3 is het een multimediale methode met veel aandacht voor lezen en taal. Leeslijn voortgezet technisch lezen wordt uitgebreid tot en met groep 8.